Αν η Κίνα αύξανε απότομα την ανταλλακτική αξία του νομίσματος της έναντι του αμερικανικού δολλαρίου –όπως ζητούν αρκετοί Αμερικανοί ηγέτες– τι θα συνέβαινε; Όπως πάντα για τέτοιου είδους ερωτήσεις, οι οποίες αφορούν το μέλλον, κανένας δεν γνωρίζει την απάντηση. Αυτό συμβαίνει γιατί κανένας δεν μπορεί να προβλέψει όλες τις αλλαγές σε όλες τις κοινωνικές διαδικασίες που θα συνδυαστούν για να καθορίσουν –«υπερκαθορίσουν» είναι ο σωστός όρος– τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία που θα προκύψουν από ένα φθηνότερο δολλάριο έναντι του γιουάν. Οπωσδήποτε, αρκετά από τα πιθανά αποτελέσματα θα έπρεπε να κάνουν τους Αμερικανούς ηγέτες να ανησυχήσουν μήπως αποκομίσουν αυτό που εύχονται και απαιτούν από την κινεζική ηγεσία.

 

Πρώτον, αν η Κίνα αυξήσει την αξία του νομίσματός της απέναντι στο δολλάριο η αναμενόμενη πτώση των αμερικανικών αποθεμάτων των αποτιμημένων σε γιουάν αμερικανικών fallingdollarαποθεμάτων θα εκκινήσει μια χιονοστιβάδα κινεζικών εξαγορών. Μετά θα δούμε την αντιστροφή αυτού που ακολούθησε την κρίση των ασιατικών νομισμάτων του 1997, όταν τα περιουσιακά στοιχεία των χωρών που επλήγησαν, αγοράστηκαν από ξένους –περιλαμβανομένων κυρίως αμερικανικών αγοραστών– σε μεγάλες ποσότητες. Νομιμοποιείται κάποιος να αναρωτηθεί το πώς οι Αμερικανοί ηγέτες θα εξηγήσουν στο αμερικανικό κοινό την άνοδο των κινεζικών αγορών –επομένως και των Κινέζων εργοδοτών στους Αμερικανούς εργάτες– σαν αποτέλεσμα των απαιτήσεων αυτών των ίδιων των ηγετών για ανατίμηση του κινεζικού νομίσματος.

 

Δεύτερον, η επιτυχής πίεση στην Κίνα για ανατίμηση του νομίσματος της είναι πιθανόν να επεκτείνει την ίδια απάντηση και για την Ιαπωνία. Η συνδυασμένη ανατίμηση του κινεζικού και ίσως και του ιαπωνικού νομίσματος θα ασκήσει άμεση πίεση στις κεντρικές τράπεζες των δύο χωρών, να επιβραδύνουν ή να σταματήσουν τη συσσώρευση δολλαριακών αποθεμάτων και πιθανόν να μειώσουν τα διακρατούμενα μερίδια του αμερικανικού χρέους. Υπάρχουν δυο άμεσοι λόγοι για να αναλάβουν δράση αυτές οι τράπεζες. Ο πρώτος λόγος είναι η μειωμένη αξία του δολλαρίου έναντι του γιουάν και ίσως και του γιεν που θα ωθήσει τις κινεζικές και ιαπωνικές εταιρείες να αγοράσουν δολλάρια για να μπορέσουν να αποκτήσουν τα φθηνότερα πλέον αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία. Οι δικές τους κεντρικές τράπεζες θα πουλήσουν αμερικανικά ομόλογα για να αποκτήσουν δολλάρια με τα οποία θα προμηθεύσουν τις εθνικές τους επιχειρήσεις –σε αντάλλαγμα με τα γιουάν και τα γιεν αυτών των επιχειρήσεων– προκειμένου να βοηθήσουν τις αγορές αμερικανικών παραγωγικών περιουσιακών στοιχείων. Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο οι τράπεζες θα πουλήσουν αμερικανικά ομόλογα και άλλα δολλαριακά χρεώγραφα είναι η μείωση των αρνητικών επιπτώσεων του διολισθαίνοντος δολλαρίου στα αποθεματικά τους (τα οποίο τώρα έχουν δολλαριακή μορφή). Εν ολίγοις, η τρέχουσα διαφοροποίηση των κινεζικών και ιαπωνικών αποθεματικών από δολάρια σε ευρώ, στερλίνες, ελβετικά φράγκα κ.λπ. θα επιταχυνθεί. Οι επίσημες κινεζικές και ιαπωνικές πωλήσεις του αποτιμημένου σε δολλάρια αμερικανικού χρέους θα μειώσει την τιμή του και επομένως θα αυξήσει τα επιτόκια στις ΗΠΑ με προβλέψιμες αρνητικές επιπτώσεις στην αμερικανική οικονομία. Ο τρίτος λόγος είναι ότι ένα ανατιμημένο κινεζικό νόμισμα θα μειώσει το κόστος πολλών κινεζικών εισαγωγών. Στο βαθμό που αυτές οι φθηνότερες εισαγωγές σημαίνουν χαμηλότερα κόστη εισροών για τους Κινέζους παραγωγούς (χαμηλότερα κόστη για εργαλεία, μηχανήματα, πρώτες ύλες και για τα καταναλωτικά είδη των Κινέζων εργατών), οι Κινέζοι μπορούν να μειώσουν τις τιμές τους για να αντισταθμίσουν ένα μέρος της ανατίμησης του νομίσματός τους. Τελικά, η επίδραση στην ανταγωνιστικότητα των κινεζικών εξαγωγών σε σχέση με τα αντίστοιχα αμερικανικά προϊόντα μπορεί να είναι χαμηλότερη από αυτή που υπόσχονται οι Αμερικανοί ηγέτες.

 

Τέταρτον αν οι άλλες χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου δεν ακολουθήσουν την Κίνα και διατηρήσουν τις συναλλαγματικές τους ισοτιμίες με το δολάριο, τότε τα παραγωγικά περιουσιακά τους στοιχεία θα γίνουν το ίδιο φθηνότερα για εξαγορές από την πλευρά της Κίνας. Επομένως, η παγκόσμια προσέγγιση της σε ασφαλείς πηγές ενέργειας και άλλες πρώτες ύλες θα επιταχυνθεί, δημιουργώντας συγκρούσεις με άλλες αναπτυγμένες οικονομίες που αναζητούν τέτοιους πόρους άλλα χωρίς τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από το ανατιμημένο νόμισμά της Κίνας. Η κινεζική ιδιοκτησία παραγωγικών περιουσιακών στοιχείων σε ολόκληρο τον κόσμο θα επιφέρει όλων των ειδών τις επιδράσεις και σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες.

 

Πέμπτον μια σχετική ανατίμηση του κινεζικού νομίσματος θα αυξήσει σε έναν ορισμένο βαθμό τις σε δολάρια αποτιμημένες τιμές των καταναλωτικών προϊόντων και των ενδιάμεσων πρώτων υλών που εισάγονται από την Κίνα κι επομένως θα είναι πιο πιθανό να δώσει μια σχετικά σημαντική ώθηση στον πληθωρισμό των ΗΠΑ. Αυτό θα έβλαπτε το εισόδημα των Αμερικανών μισθωτών, θα ωθούσε την Ομοσπονδιακή Τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια και θα παρακινούσε τους Αμερικανούς εργάτες να απαιτήσουν υψηλότερους μισθούς – όλες αυτές είναι εξελίξεις με επιδράσεις στην αμερικανική οικονομία.

 

Στο εσωτερικό της Κίνας οι παραγωγοί (και οι πολιτικοί τους σύμμαχοι), οι οποίοι αναμένεται να κερδίσουν από την ανατίμηση του κινεζικού νομίσματος, βρίσκονται σε μια εκτεταμένη διαμάση με όσους θεωρούν ότι η διατήρηση των σημερινών επιπέδων ισοτιμίας του νομίσματος δίνει περισσότερα πλεονεκτήματα στην Κίνα. Όλες οι εσωτερικές οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές εξελίξεις στην Κίνα αλλάζουν συνεχώς την ισορροπία ανάμεσα στις δυο αυτές μαχόμενες πλευρές. Το ίδιο ισχύει και για τα εξωτερικά γεγονότα –περιλαμβανομένων των πιέσεων από την αμερικανική ηγεσία– που επηρεάζουν επίσης αυτή τη διαμάχη κι επομένως το αποτέλεσμά της σε σχέση με την κίνηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι εσωτερικές και εξωτερικές αλλαγές συνδυάζονται για να υπερκαθορίσουν τις μεταβολές της αξίας του κινεζικού νομίσματος. Αλλά αν οι επιπρόσθετες πιέσεις, όπως αυτές του υπουργού Οικονομικών Πάουλσον και του προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Μπερνάνκε κατά την πρόσφατη επίσκεψή τους στο Πεκίνο, ανατρέψουν την ισορροπία και προκαλέσουν μια ανατίμηση του γιουάν, τότε τα αποτελέσματα μπορεί να στραφούν εναντίον τους, εναντίον του προέδρου Μπους, αλλά και των δυο κομμάτων καθώς ένας εξαγριωμένος πληθυσμός θα υποφέρει από τα αποτελέσματα που προαναφέραμε.